Ścieranie się zębów jest naturalnym procesem zachodzący u każdego człowieka. Problem pojawia się wtedy, gdy ubytek tkanek staje się zbyt szybki i zaczyna zagrażać zdrowiu i estetyce uśmiechu. Zjawisko to w stomatologii nazywamy atrycją. Sprawdź, jak rozpoznawać jej pierwsze objawy, z czego ona wynika i co warto zrobić, aby powstrzymać jej rozwój.
Atrycja - najważniejsze informacje:
- Czym jest atrycja?
- Przyczyny atrycji
- Objawy atrycji – na to zwróć uwagę!
- Zapobieganie atrycji - to możliwe!
Czym jest atrycja?
Atrycja to fizjologiczna lub patologiczna utrata twardych tkanek zęba, czyli szkliwa i zębiny. Bezpośrednią przyczyną jest kontakt zębów przeciwstawnych, czyli w łuku górnym i dolnym.
W przeciwieństwie do abrazji, czyli ścierania zębów przez czynniki zewnętrzne, np. zbyt twardą szczoteczkę, czy erozję kwasową), atrycja wynika wyłącznie z mechanicznego tarcia zęba o ząb.
Stomatolodzy dzielą atrycję na dwa rodzaje:
- Atrycja fizjologiczna - powolny, naturalny proces ubytku szkliwa związany ze starzeniem się organizmu, zużywaniem tkanek i codziennym gryzieniem pokarmów. Zachodzi równomiernie i z reguły nie wymaga leczenia.
- Atrycja patologiczna - przyspieszone i nadmierne ścieranie tkanek, które prowadzi do uszkodzenia struktur zęba, dolegliwości bólowych oraz zaburzeń w stawach skroniowo-żuchwowych.
Produkty powiązane
Przyczyny atrycji
O przyczynach atrycji mówimy w kontekście zjawiska patologicznego. Zbyt szybko postępujący niepróchnicowy ubytek tkanek ma kilka najczęściej rozpoznawanych przyczyn. Należą do nich:
- Bruksizm - nieświadome, nawykowe zgrzytanie zębami lub silne ich zaciskanie (zwykle podczas snu, często wywołane stresem).
- Wady zgryzu - nieprawidłowe ustawienie zębów sprawia, że siły nacisku rozkładają się nierównomiernie, wywołując punktowe, intensywne tarcie.
- Braki zębowe - utrata nawet jednego zęba powoduje stopniowe przemieszczanie się pozostałych i przeciążenie wybranych stref łuku zębowego.
- Dieta i nawyki - częste spożywanie bardzo twardych pokarmów lub obgryzanie twardych przedmiotów (długopisy, paznokcie).
Objawy atrycji – na to zwróć uwagę!
Atrycja objawia się specyficzną zmianą wyglądy zębów. Jako że proces nie następuje z dnia na dzień, lecz rozciąga się na przestrzeni lat, może zostać zauważony późno.
Zęby, które uległy atrycji cechują się:
- startym na płasko brzegiem siecznych przednich zębów lub wygładzonymi guzkami na zębach trzonowych;
- nadwrażliwością na ciepło, zimno, słodkie lub kwaśne potrawy (efekt odsłonięcia zębiny);
- skłonność do ukruszenia i pęknięcia szkliwa przy krawędziach zębów;
- zmiana wyglądu zębów - stają się krótsze, ich kolor jest ciemniejszy z powodu prześwitującej spod startego szkliwa zębiny;
- bóle w okolicy stawów skroniowo-żuchwowych, przeskakiwanie w stawach oraz nawracające poranne bóle głowy i karku (wynika to z utraty tak zwanej wysokości zwarcia, która powoduje zaburzenia biomechaniki układu żucia).
Produkty powiązane
Zapobieganie atrycji - to możliwe!
Zapobieganie atrycji polega przede wszystkim na eliminacji czynników ryzyka. Pamiętaj, by regularnie odwiedzać dentystę, ponieważ tylko specjalista jest w stanie dostrzec niepokojące zmiany na wczesnym etapie.
Możesz zmniejszyć ryzyko atrycji poprzez:
- Stosowanie past o niskim współczynniku RDA, czyli ścieralności.
- Redukcję stresu - świadome stosowanie technik relaksacyjnych, aktywność fizyczną lub wsparcie psychologiczne.
- Dbałość o dietę i nawyki – unikanie nawykowego gryzienia twardych przekąsek (np. lodu, twardych cukierków).
- Prawidłowa higiena - używanie miękkich szczoteczek. Dentyści polecają szczoteczki soniczne jako skuteczne i delikatne dla szkliwa.
Stomatolodzy podkreślają, że w zapobieganiu atrycji najważniejsza jest szybka diagnoza. Im prędzej problem zostanie zauważony, tym mniejsza będzie utrata tkanek i łatwiejsze leczenie. Specjaliści zalecają:
- korzystanie z szyny relaksacyjnej w przypadku bruksizmu - indywidualnie dopasowane, przezroczyste nakładki na zęby zakładane są na noc. Stanowią barierę mechaniczną, która chroni szkliwo przed ścieraniem i odciąża stawy.
- Leczenie wad zgryzu - jeśli ortodonta zdiagnozował u Ciebie nieprawidłowości, warto poddać się leczeniu. Uzyskanie prawidłowego ustawienia zębów pozwala równomiernie rozłożyć siły żucia.
- Odbudowa kompozytowa - w przypadku znacznego ubytku tkanek dentysta może zalecić odbudowę kształtu zębów. W zależności od stanu uzębienia pacjenta w zakresie możliwości są metody przywracające prawidłową wysokość zwarcia m.in. korony i licówki.
- Uzupełnienie braków zębowych - jeżeli braki w uzębieniu stanowią zagrożenie atrycją - możesz skorzystać z profesjonalnej odbudowy w postaci mostów protetycznych lub implantów zębowych. To zapobiega przeciążeniom sąsiednich zębów.
Produkty powiązane
Źródła:
J. S. Rees , S. Somi, A guide to the clinical management of attrition [w:] British Dental Journal 2018 Mar 9;224(5)
H. Bronkhorst, S. Kalaykova, M.C. Huysmans, B. Loomans, T. Pereira-Cenci, Tooth wear and bruxism: A scoping review [w:] Journal of Dentistry 2024 Jun:145
G. Dhaliwal, A. Ouanounou, Tooth surface loss: causes, management, and prevention [w:] Quintessence International 2024 Jun 28;55(6)
J. Oudkerk, C. Grenade, A. Davarpanah, A. Vanheusden, S. Vandenput, A. Mainjot, Risk factors of tooth wear in permanent dentition: A scoping review [w:] Journal of Oral Rehabilitation 2023 Oct;50(10)
