Przedtrzonowce (inaczej - premolary) należą wyłącznie do zębów stałych. Dorosły człowiek z kompletnym uzębieniem ma ich osiem. Dziś przyglądamy się bliżej zębom przedtrzonowym, aby sprawdzić które to są, jaka jest ich charakterystyka i jak o nie dbać, by zachować piękny i zdrowy uśmiech.
Wszystko o przedtrzonowcach:
- Co wiemy o zębach przedtrzonowych?
- Kiedy pojawiają się przedtrzonowce?
- Funkcje zębów przedtrzonowych
- Zagrożenia dla zębów przedtrzonowych
- Jak dbać o zęby przedtrzonowe?
Co wiemy o zębach przedtrzonowych?
Zęby przedtrzonowe są umiejscowione między kłami a zębami trzonowymi. W pełnym uzębieniu człowieka znajduje się osiem przedtrzonowców – po cztery w szczęce (górnej) i w żuchwie (tzw. dolnej szczęce) po dwa z każdej strony. To nasze czwórki i piątki.
Kiedy pojawiają się przedtrzonowce?
Czy istnieją mleczaki przedtrzonowe? Nie, w uzębieniu mlecznym nie ma zębów przedtrzonowych. Dzieci posiadają jedynie siekacze, kły i trzonowce mleczne. Stałe zęby przedtrzonowe wyrastają bezpośrednio w miejsce wypadających trzonowców mlecznych.
Kiedy wyrzynają się stałe przedtrzonowce? Wymiana trzonowców mlecznych na stałe przedtrzonowce następuje zazwyczaj między 9. a 12. rokiem życia.
- Pierwsze przedtrzonowce - czwórki - pojawiają się zwykle między 9. a 11. rokiem życia.
- Drugie przedtrzonowce - piątki - wyrzynają się niedługo później, najczęściej między 10. a 12. rokiem życia.
Produkty powiązane
Funkcje zębów przedtrzonowych
Zębów przedtrzonowe pełnią bardzo konkretne funkcje. Ich charakterystyczna budowa sprawia, że łączą one cechy anatomiczne kłów i trzonowców. Dzięki temu odgrywają kluczową rolę dla układu pokarmowego i dla prawidłowej artykulacji:
- Rozgryzanie i rozdrabnianie pokarmu - przedtrzonowce posiadają od dwóch do trzech guzków na powierzchni żującej, co umożliwia chwytanie, rozrywanie i wstępne rozcieranie pożywienia przed przesunięciem go do zębów trzonowych.
- Estetyczny profil twarzy - obecność przedtrzonowców w jamie ustnej zapewnia podparcie dla policzków.
- Prawidłowy zgryz i wymowa - przedtrzonowce uczestniczą w prowadzeniu żuchwy oraz w poprawnej artykulacji niektórych głosek.
Zagrożenia dla zębów przedtrzonowych
Zarówno dla zębów przedtrzonowych, jak i wszystkich pozostałych, największym zagrożeniem jest próchnica. Trzeba jednocześnie pamiętać, że budowa przedtrzonowców charakteryzuje się obecnością bruzd i zagłębień na powierzchni żującej, a to miejsca sprzyjające gromadzeniu się resztek jedzenia i płytki bakteryjnej. W ten sposób dochodzi do demineralizacji szkliwa.
Produkty powiązane
Innym problemem jest ryzyko urazów mechanicznych prowadzących do pęknięcia i złamania zęba. Przedtrzonowce mają dwa wyraziste guzki, które są podatne na uszkodzenia, zwłaszcza przy nagłym zaciskaniu zębów lub gryzieniu twardych przedmiotów. Może do tego dochodzić także u osób zmagających się z bruksizmem.
Czwórki i piątki mogą być także źródłem chorób przyzębia. Tak samo jak wszystkie pozostałe zęby - przedtrzonowce wymagają dokładnego nitkowania. Usuwanie płytki nazębnej pozwala usunąć drobnoustroje wywołujące stany zapalne.
Zęby przedtrzonowe mogą ulegać rotacji, jeśli w łukach zębowych brakuje miejsca. Wyrzynające się zęby z powodu stłoczenia przyjmują niewłaściwą pozycję i dochodzi do powstawania wad zgryzu i wyrzynania się przedtrzonowców poza łukiem.
Jak dbać o zęby przedtrzonowe?
Prawidłowa higiena jamy ustnej jest uniwersalna. Obejmuje mycie zębów przynajmniej dwa razy dziennie - rano i wieczorem. Pamiętaj, że ważnych zasadach:
- Używaj pasty z fluorem (min. 1450 ppm)
- Szczotkuj zęby przez pełne dwie minuty
- Codziennie nitkuj przestrzenie międzyzębowe
- Stosuj irygator do zębów, który efektywnie wypłukuje resztki jedzenia spomiędzy zębów
- Wymień szczoteczkę manualną na soniczną dla skuteczniejszego usuwania osadów i lepszej ochrony szkliwa
- Pamiętaj o wizytach kontrolnych u dentysty co 6 miesięcy (chyba, że lekarz zaleci inaczej)
Produkty powiązane
Profilaktyka zębów przedtrzonowych i pozostałych to również zabiegi higienizacji. Dentysta poinformuje Cię podczas wizyty jeśli wskazany będzie zabieg usuwania kamienia nazębnego. Dzięki temu uchronisz się m.in. przed paradontozą. Wczesne wykrycie ubytków szkliwa na zębach przedtrzonowych wymaga wykonania zdjęć RTG. W przypadku dzieci stomatolog może zalecić lakowanie i fluoryzację.
Źródła:
Amin Tafti, Paul Clark, Anatomy, Head and Neck, Primary Dentition [w:] National Library of Medicine 2023 Jul 31
Richard JM Lynch, The primary and mixed dentition, post-eruptive enamel maturation and dental caries: a review [w:] International Dental Journal 2020 Nov 5;63(Suppl 2)
Ruth Holt, Graham Roberts, Crispian Scully, Oral health and disease [w:] The BMJ 2000 Jun 17;320(7250)
The Reference Manual of Pediatric Dentistry 2026-2027/ P. TBD, Periodicity of Examination, Preventive Dental Services, Anticipatory Guidance/Counseling, and Oral Treatment for Infants, Children, and Adolescents [w:] America's Pediatric Dentists
