Reendo czyli powtórne leczenie kanałowe to zabieg endodontyczny polegający na ponownym otwarciu kanałów korzeniowych zęba, który był już wcześniej leczony kanałowo. Mimo że pierwotna endodoncja osiąga wysoki poziom skuteczności, to w niektórych przypadkach wewnątrz zęba dochodzi do ponownego rozwoju bakterii lub stanów zapalnych tkanek okołowierzchołkowych. Wówczas jedną z możliwości jest ponowne leczenie kanałowe.
Reendo - kompedium wiedzy dla pacjenta:
- Kiedy ponowne leczenie kanałowe jest konieczne?
- Przebieg reendo
- Czy warto decydować się powtórne leczenie kanałowe?
- Przeciwwskazania do reendo
- Reendo - cena
- Możliwe powikłania podczas i po zabiegu reendo
Kiedy ponowne leczenie kanałowe jest konieczne?
Reendo wykonuje się w sytuacjach, gdy pierwsze leczenie kanałowe okazało się niewystarczające, pojawiły się powikłania lub ząb po pewnym czasie uległ infekcji. Do najczęstszych przyczyn wykonywania reendo należą:
- niedokładne wypełnienie kanałów za pierwszym razem - jeśli kanały nie zostały wypełnione do samego wierzchołka lub powstały puste przestrzenie;
- pominięty został jakiś kanał korzeniowy - zdarza się, że ząb ma niestandardową anatomię. Możliwe jest, szczególnie w przypadku zębów trzonowych, że mają dodatkowe, bardzo wąskie lub zakrzywione kanały, które nie zostały dostrzeżone podczas pierwszego zabiegu.
- nawrót infekcji spowodowany nieszczelnością odbudowy - uszkodzenie wypełnienia, złamanie korony zęba lub rozwój nowej próchnicy pod plombą umożliwiają bakteriom z jamy ustnej ponowne wniknięcie do wnętrza kanałów.
- zmiany okołowierzchołkowe - czasem dochodzi do powstania torbieli lub ziarniniaków, które są konsekwencją przewlekłego stanu zapalnego.
- obecność przetoki - pęcherzyka z wysiękiem na dziąśle
Sprawdź > ile ząb ma korzeni a ile kanałów
Produkty powiązane
Podczas planowania odbudowy protetycznej lekarz sprawdza stan korzeni na zdjęciu RTG, by mieć pewność stabilnego mocowania dla korony lub mostu. Jeśl stan zęba budzi zastrzeżenia, konieczne może być reendo profilaktycznie, aby uniknąć powikłań pod uzupełnieniem protetycznym.
Przebieg reendo
Powtórne leczenie kanałowe jest bardziej wymagające technicznie niż leczenie pierwotne i niemal zawsze przeprowadza się je pod mikroskopem. Dlatego też nie w każdym gabinecie dentystycznym możliwe jest wykonanie tej procedury.
- Zanim lekarz przystąpi do jakichkolwiek działań - niezbędne są dokładne badania obrazowe. Oprócz zdjęć RTG zastosowanie mają też bardziej zaawansowane techniki, takie jak CBCT czyli tomografia komputerowa zębów 3D. Dzięki temu można precyzyjnie ocenić liczbę kanałów i ich kształt. Takie prześwietlenia pokazują jakość dotychczasowego wypełnienia oraz ewentualne zmiany w kości, jeśli do takich doszło.
- Ważnym elementem współczesnej endodoncji na najwyższym poziomie, jest stosowanie koferdamu, czyli elastycznej osłony. Jego zadaniem jest ochrona pola zabiegowego przed dostępem śliny i bakterii z jamy ustnej.
- Usunięcie wypełnienia - lekarz usuwa starą plombę oraz dotychczasowy materiał wypełniający kanały za pomocą specjalnych narzędzi i preparatów.
- Oczyszczenie i odkażenie kanałów - kolejnym etapem pracy pod mikroskopem jest zlokalizowanie pominiętych kanałów, usunięcie zainfekowanych tkanek, poszerzenie kanałów na całej długości i odkażanie.
- Ponowne wypełnienie i odbudowa - oczyszczone kanały wypełnia się na nowo i następnie ząb zostaje szczelnie odbudowany materiałem kompozytowym lub przygotowany pod koronę protetyczną.
Produkty powiązane
Czy warto decydować się powtórne leczenie kanałowe?
Mimo że zabieg powtórnego leczenia kanałowego bywa droższy i bardziej skomplikowany niż pierwotna endodoncja, to stanowi szansę na uratowanie zęba przed ekstrakcją.
Zachowanie naturalnego korzenia w kości pozwala uniknąć konieczności wstawiania implantu lub mostu protetycznego, co w dłuższej perspektywie jest rozwiązaniem znacznie korzystniejszym dla biomechaniki całej jamy ustnej.
Reendo nie zawsze jest możliwe do wykonania lub uzasadnione medycznie. Jak każdy zabieg stomatologiczny, wiąże się również z ryzykiem pewnych powikłań.
Przeciwwskazania do reendo
Przeciwwskazania dla ponownego leczenia kanałowego można podzielić na miejscowe - związane ze stanem samego zęba i jamy ustnej, oraz ogólne - dotyczące stanu zdrowia pacjenta:
- pionowe pęknięcie lub złamanie korzenia zęba – w takiej sytuacji ząb jest nieszczelny wzdłuż całej długości korzenia, co uniemożliwia jego wyleczenie. Jedynym rozwiązaniem jest zazwyczaj ekstrakcja;
- znaczny ubytek twardych tkanek zęba – gdy ząb jest zniszczony głęboko poniżej poziomu dziąsła i nie ma możliwości jego późniejszej odbudowy;
- zaawansowana choroba przyzębia – bardzo duży zanik kości wokół zęba wiąże się z ryzykiem chwiejności. W takich przypadkach ponowne leczenie kanałowe jest bezcelowe;
- zablokowane lub niedrożne kanały – zdarza się, że w wyniku błędów medycznych w kanale pozostają nieusuwalne złamane narzędzia endodontyczne. Czasem dochodzi do obliteracji, czyli zarastania kanału. Brak dostępu uniemożliwia ponowne oczyszczenie.
Produkty powiązane
Do ogólnomedycznych przeciwwskazań do ponownego leczenia kanałowego są:
- ciężkie choroby ogólnoustrojowe w fazie zaostrzenia – nieustabilizowana cukrzyca, niedawno przebyty zawał serca lub udar mózgu, zaburzenia krzepnięcia krwi.
- I i III trymestr ciąży (względne) – ze względu na konieczność wykonywania diagnostycznych zdjęć RTG/CBCT oraz ryzyko stresu, zabiegi niepilne często odkłada się na II trymestr lub po rozwiązaniu.
Reendo - cena
Cena reendo zależy renomy gabinetu i miasta. Zwykle podawany jest koszt 500 zł wyższy od leczenia pierwotnego, a ten z kolei zależy od liczby korzeni. W ten sposób jeśli reendo ma być przeprowadzone w zębie trzy- lub czterokanałowym, cena może wynieść np. ok 2400 - 2800 zł. Do tego należy doliczyć także koszty badań obrazowych.
Możliwe powikłania podczas i po zabiegu reendo
Powtórne leczenie kanałowe jest zabiegiem o wyższym stopniu trudności niż pierwotne, ponieważ lekarz pracuje w tkankach wcześniej już zmienionych i wypełnionych materiałem. Reendo jest obarczone pewnym ryzykiem powikłań, o których pacjent powinien wiedzieć wcześniej:
Złamanie narzędzia w kanale - cienkie, giętkie narzędzia endodontyczne mogą ulec złamaniu w zakrzywionym lub przewężonym kanale. Czasami usunięcie fragmentu wymaga użycia specjalistycznych instrumentów pod mikroskopem.
Perforacja ściany korzenia lub dna komory - przypadkowe przebicie ściany zęba może nastąpić podczas usuwania twardego materiału lub poszukiwania kanałów. W takim przypadku konieczna jest natychmiastowa naprawa z użyciem specjalnego materiału biozgodnego.
Utworzenie stopnia w kanale - to zmiana pierwotnego przebiegu kanału przez narzędzie, co może utrudnić dotarcie do samego wierzchołka korzenia.
Przepchnięcie materiału poza wierzchołek - wydostanie się uszczelniacza, płynu płuczącego lub bakterii do tkanek okołowierzchołkowych, co może wywołać reakcję zapalną i silny ból po zabiegu.
Brak wygojenia zmian w kości - w rzadkich przypadkach, mimo prawidłowo przeprowadzonego reendo, oporne szczepy bakterii mogą przetrwać, co wymaga interwencji chirurgicznej. Rekomendowaną procedurą jest wówczas resekcja zęba.
Produkty powiązane
Źródła:
A. Zanza, R. Reda, L. Testarelli, Endodontic Orthograde Retreatments: Challenges and Solutions [w:] Clinical, Cosmetic and Investigational Dentistry 2023 Oct 24;15
Endodontic Retreatment [w:] American Association of Endodontics (dostęp:
M. Del Fabbro, S. Corbella, P. Sequeira‐Byron, I. Tsesis, E. Rosen, A. Lolato, S. Taschieri, Endodontic procedures for retreatment of periapical lesions [w:] Cochrane Library Database Systematic Review 2016 Oct 19;2016(10)
