Abfrakcja zębów to coraz częściej diagnozowany problem stomatologiczny, który dotyczy uszkodzeń twardych tkanek w okolicy szyjek zębowych, czyli na granicy korony i dziąsła. Choć bywa mylona z próchnicą, to jej przyczyny i mechanizm powstawania są zupełnie inne. Zrozumienie, czym jest abfrakcja, co ją wywołuje i jak można jej zapobiegać, pozwala skutecznie chronić zęby przed nieodwracalnym uszkodzeniem.
W artykule znajdziesz informacje:
- Co to jest abfrakcja?
- Mechanizm powstawania abfrakcji
- Przyczyny abfrakcji
- Jak objawia się abfrakcja?
- Czy można zapobiegać abfrakcji?
- Czy abfrakcję można leczyć?
Co to jest abfrakcja?
Abfrakcja to niepróchnicowe ubytki szkliwa i zębiny, które powstają wskutek nadmiernych sił działających na ząb. W przeciwieństwie do próchnicy nie jest to wynik działania bakterii, lecz mechanicznego przeciążenia zębów.
Uszkodzenia charakterystyczne dla abfrakcji mają często kształt klinowaty i są umiejscowione przy szyjce zęba. Z czasem zmiany te mogą się pogłębiać, prowadząc do bólu, nadwrażliwości i osłabienia struktury zęba.
Mechanizm powstawania abfrakcji
Gdy przeżuwamy pokarmy i zaciskamy zęby, działają wówczas naprawdę spore siły. Powodują one mikrougięcia, a największe naprężenia koncentrują się w okolicy szyjek. To prowadzi do minimalnych pęknięć, które stopniowo się pogłębiają, prowadząc do ukruszania się szkliwa. Cały ten proces nie zachodzi gwałtownie, lecz jest powolny i trwa latami. Przez długi czas zmiany pozostają niezauważalne.
Przyczyny abfrakcji
Do najczęstszych czynników sprzyjających abfrakcji należą:
- zgrzytanie zębami (bruksizm)
- nadmierne siły żucia
- wady zgryzu powodujące przeciążenia zębów
- nieprawidłowa technika mycia zębów
- zbyt mocne szczotkowanie
- używanie zbyt twardej szczoteczki
- chroniczny stres objawiający się zaciskaniem żuchwy
- nieprawidłowo wykonane wypełnienia lub korony
- długotrwałe działanie kwasów, których skutkiem jest kwasowa erozja szkliwa
Produkty powiązane
>> Jaka szczoteczka do zębów? Miękka czy twarda?
Często przyczyna abfrakcji jest złożona i składa się na nią kilka czynników jednocześnie. Powodem abfrakcji są też braki w uzębieniu. Gdy człowiek traci pojedyncze zęby, następuje zmiana rozkładu sił w zgryzie, czasem przesunięcia i pochylenia zębów. To może powodować przeciążenia pozostałych zębów. Jest to mechanizm dobrze znany w stomatologii i ma realne znaczenie kliniczne.
Abfrakcja często rozwija się w zębach, które przejmują zwiększone obciążenia po utracie sąsiednich zębów. Najczęściej dotyczy to kłów, przedtrzonowców i trzonowców. Dlatego uzupełnienia protetyczne lub implanty to nie tylko kwestia estetyki uśmiechu (choć i to ma znaczenie), ale przede wszystkim stabilności zębów.
Jak objawia się abfrakcja?
Skutki abfrakcji obejmują kilka typowych objawów:
- ubytki klinowe przy szyjce zęba
- nadwrażliwość na zimno, ciepło, słodkie lub kwaśne pokarmy
- ból podczas szczotkowania
- przy zaawansowanych zmianach - widoczne obniżenie linii dziąseł
- osłabienie i pęknięcia zęba
Wszystkie objawy abfrakcji nie pojawiają się nagle. Postępują stopniowo i systematycznie, na początku powodując jedynie dyskomfort. Na wczesnym etapie objawy abfrakcji mogą być zauważone przez dentystę, dlatego tak ważne są regularne kontrole stanu uzębienia. Jak często chodzić do dentysty? Wizyta co 6 miesięcy to najlepsza profilaktyka.
Produkty powiązane
Czy można zapobiegać abfrakcji?
Abfrakcji zębów można i należy zapobiegać. Profilaktyka w kwestii zdrowia zębów odgrywa zawsze kluczową rolę.
Jako najważniejsze działania zapobiegawcze dentyści wskazują:
1. Kontrolę zgryzu
Zalecana jest kontrolna wizyta u ortodonty. Jeśli specjalista zdiagnozuje nieprawidłowości, warto rozważyć leczenie, ponieważ wady zgryzu mogą powodować liczne problemy z zębami.
2. Leczenie bruksizmu
Osoby zmagające się z bruksizmem także powinny zasięgnąć rady dentysty. Istnieje kilka rozwiązań, które pomogą chronić zęby przed przeciążeniem, np. szyna relaksacyjna.
3. Delikatną technikę szczotkowania
Unikaj mocnego dociskania szczoteczki i wybieraj te o średnim lub miękkim włosiu (typu soft). W sprawie techniki mycia zębów warto poradzić się higienistki stomatologicznej. Profesjonalny instruktaż pozwoli uniknąć błędów. Dobrym wyborem będzie także szczoteczka soniczna, która jest jednocześnie bardzo skuteczna i delikatna dla zębów oraz dziąseł.
Produkty powiązane
4. Redukcję stresu
Świadomość oddziaływania stresu na nasze odruchy jest bardzo ważna. Napięcie potrafi być bardzo dokuczliwe, ale można podjąć się ćwiczeń rozluźniających mięśnie żuchwy. Pomocna może się też okazać wizyta u fizjoterapeuty stomatologicznego.
5. Regularne wizyty u stomatologa
Wczesne wykrycie zmian pozwala zapobiec ich pogłębianiu. Jak często chodzić do dentysty? Kontrole są wskazane co pół roku.
6. Ograniczenie kwaśnych napojów i pokarmów
Na stan naszych zębów duży wpływ mają nawyki żywieniowe. Czynnikami osłabiającymi szkliwo są produkty kwaśne, dlatego należy spożywać je z umiarem, pamiętając o przepłukaniu po tym jamy ustnej wodą.
7. Dbaj o kondycję szkliwa
Utrzymanie mocnych i zdrowych zębów zależy między innymi od zbilansowanej diety bogatej w odpowiednie witaminy chroniących przed demineralizacją. Istotna jest rola witamin K i D w utrzymaniu zdrowych zębów. Codzienna higiena z wykorzystaniem pasty z fluorem pozwoli Ci dbać o szkliwo. Innym składnikiem, na który warto zwrócić uwagę przy wyborze preparatów, jest hydroksyapatyt.
Sprawdź 7 sposobów jak dbać o szkliwo.
Czy abfrakcję można leczyć?
Leczenie abfrakcji jest możliwe. Jeśli stomatolog rozpozna u pacjenta charakterystyczne symptomy, zaproponuje odpowiednią dla danego pacjenta metodę. Wiele zależy od stopnia zaawansowania zmian.
Metody leczenia abfrakcji obejmują:
- wypełnienia kompozytowe w miejscu ubytku
- korekta wady zgryzu
- leczenie periodontologiczne, jeśli towarzyszy abfrakcji towarzyszy recesja dziąseł
- w przypadku zaawansowanych zmian wykorzystuje się także korony protetyczne
Naprawa ubytku spowodowanego abfrakcją to jeden etap leczenia. Aby problem nie nawracał, należy wziąć pod uwagę zniwelowanie czynników będących bezpośrednią przyczyną zjawiska.
Produkty powiązane
Bibliografia:
M. Nascimento, D. Dilbone, P. Pereira, W. Duarte, S. Geraldeli, A. Delgado, Abfraction lesions: etiology, diagnosis, and treatment options [w:] Clinical, Cosmetic and Investigational Dentistry 2016 Volume 8
A. Mohammed El-Marakby, F. A. Al-Sabri, S. A. Alharbi , S. M. Halawani, M. T. bin Yousef, Noncarious Cervical Lesions as Abfraction: Etiology, Diagnosis, and Treatment [w:] Dentistry 2017 Volume 7 Issue 6
K. G. Garay Villamayor, D. Codas-Duarte, I. Ramirez, A. E. Souza-Gabriel, M. D. Sousa-Neto, A. P. Candemil, Morphological characteristics of non-carious cervical lesions. A systematic review [w:] Archives of Oral Biology Volume 167, November 2024
A. Badavannavar, S. Ajari, K. Nayak, S. Khijmatgar, Abfraction: Etiopathogenesis, clinical aspect, and diagnostic-treatment modalities: A review [w:] Indian Journal of Dental Research 2020 Mar-Apr;31(2)
