Ósemki są potocznie nazywane zębami mądrości. Skąd to się wzięło? Wokół zębów, które wyrzynają się w dorosłym wieku, narosło kilka mitów, na przykład ten, jakoby były one słabsze niż pozostałe zęby. Często bywają one problematyczne i są przyczyną powikłań stomatologicznych. Dlaczego tak się dzieje i czy zawsze zęby mądrości trzeba usuwać? Przekonajmy się!
Co ósemki mają wspólnego z mądrością?
- Ósemki czyli zęby mądrości - fakty
- Zęby mądrości - charakterystyczne cechy
- Dlaczego ósemki wyrastają tak późno?
- Najczęstsze problemy z zębami mądrości
- Czy ósemki zawsze trzeba usuwać?
Ósemki czyli zęby mądrości - fakty
Ósemki to trzecie zęby trzonowe. Są najbardziej kontrowersyjnymi elementami ludzkiego uzębienia. Dla wielu osób są źródłem bólu i wymagają ekstrakcji, czyli usunięcia. Czy zatem mają one coś wspólnego z inteligencją? Są określane zębami mądrości ze względu na moment życia, w którym się wyrzynają - zwykle między 17. a 25. rokiem życia. Ósemki pojawiają się, gdy człowiek jest już dojrzały, a więc i teoretycznie mądry - w odróżnieniu od etapu życia, gdy wyrzynają się zęby mleczne. Sprawdź, które zęby wychodzą pierwsze.
W kulturze starożytnej Grecji stworzono termin określający ósemki jako sophronisteres, co można tłumaczyć jako zęby roztropności. Z kolei łacina wykształciła termin dentes sapientiae, co dosłownie oznacza właśnie zęby mądrości. Jest też inna ciekawa interpretacja kulturowa. W Korei ósemki nazywa się zębami miłości, ponieważ ich wyrzynanie zbiega się często z czasem pierwszego zakochania i poważnych związków.
Produkty powiązane
Zęby mądrości - charakterystyczne cechy
Jeśli porównamy w poszczególnych przypadkach budowę zębów, łatwo dostrzeżemy kilka charakterystycznych cech ósemek. Pierwszą z nich jest największa zmienność anatomiczna. To oznacza, że u różnych osób ósemki mogą mieć niejednolite cechy:
- nieregularny kształt korony
- różna liczba korzeni, nierzadko 4–5 (sprawdź ile ząb ma korzeni)
- zakrzywiony kształt korzeni, czasem ich zrośnięcie
W przypadku zębów mądrości obserwuje się skłonność do zatrzymania (inaczej - impakcji). Polega to na tym, że ząb zatrzymany może:
- nie przebić się przez dziąsło
- wyrosnąć częściowo
- wyrżnąć się poziomo lub skośnie
- pozostać całkowicie w kości
Nie ma też reguł dotyczących ilości ósemek. Czasem pojawiają się cztery - dwie w górnym i dwie w dolnym łuku zębowym. Jednocześnie mogą wyrżnąć się w każdej konfiguracji - pojedynczo, tylko u góry lub tylko u dołu. Mogą mieć różną wielkość.
Dość rozpowszechnione jest przekonanie, że zęby mądrości są słabsze od pozostałych i bardziej podatne na powstawanie ubytków. Nie jest to prawdą w obiektywnym sensie. Natomiast próchnica, która faktycznie częściej dotyka ósemki jest wynikiem trudniejszej technicznie higieny.
Dlaczego ósemki wyrastają tak późno?
Z perspektywy biologicznej ósemki są zaprogramowane tak, aby pojawić się dopiero wtedy, gdy szczęka i żuchwa zakończą proces wzrostu. U naszych przodków dieta składała się z twardych, surowych pokarmów, więc zęby trzonowe szybko się ścierały i ulegały uszkodzeniom. Późne pojawienie się zębów mądrości było więc wypracowanym przez ewolucję mechanizmem stworzenia w pewnym sensie zapasowych zębów, które uzupełniały braki w wieku dorosłym.
Produkty powiązane
Najczęstsze problemy z zębami mądrości
Obecnie zęby mądrości stanowią najczęściej kłopot. Wynika to z faktu, że u współczesnych ludzi żuchwa i szczęka są mniejsze niż u naszych przodków. Również dieta uległa radykalnym zmianom, a dzięki higienie jamy ustnej nie tracimy już w takim stopniu zębów. Efekt jest taki, że wyrzynające się ósemki nie mają przestrzeni w łukach zębowych, w wyniku czego są to zęby zatrzymane lub rosnące w nieprawidłowy sposób.
Wyrzynające się ósemki powodują nacisk na zęby sąsiadujące, co może wywoływać poważne powikłania, takie jak torbiele zębów. Ale nie u każdego człowieka pojawią się ósemki. Szacuje się, że około 35% ludzi nie posiada wykształconych zawiązków zębów mądrości.
Najczęstsze problemy, które powodują zęby mądrości, to:
- stany zapalne - częściowo wyrżnięty ząb tworzy kieszonkę dziąsłową, w której gromadzą się bakterie;
- większe ryzyko próchnicy - trudny dostęp szczoteczką sprzyja tworzeniu się płytki nazębnej;
- resorpcja korzeni - nacisk przy nieprawidłowym procesie wyrzynania, może mieć negatywne konsekwencje dla kondycji pozostałych zębów;
- ból promieniujący do ucha, gardła, skroni;
- stłoczenia zębów - w niektórych przypadkach duże ósemki w stosunkowo niewielkiej szczęce mogą zwiększać nacisk w tylnej części łuku, prowadząc do skrzywień;
- szczękościsk;
Czy ósemki zawsze trzeba usuwać?
Czy ósemki zawsze trzeba usuwać? Dość często jest to konieczne i wymaga interwencji chirurga stomatologicznego, zwłaszcza gdy mamy do czynienia z zębami zatrzymanymi. Ale ekstrakcja zębów mądrości nie jest obowiązkowa. Jeśli wyrzynają się w prawidłowy sposób i nie mają wpływu na inne zęby (co dentysta może zweryfikować poprzez pantomogram) - nie będą sprawiać problemów. Ważne jest natomiast, by zapewnić im najlepszą higienę. Ze względu na trudną lokalizację i możliwe trudności z czyszczeniem - warto zdecydować się na szczoteczkę soniczną.
Produkty powiązane
Nowoczesne urządzenia o wiele skuteczniej chronią szkliwo przed bakteriami próchnicotwórczymi. Zjawisko kawitacji, które zachodzi podczas mycia zębów szczoteczką soniczną, generuje serię mikroskopijnych pęcherzyków. Docierają one do wszelkich zakamarków, usuwają osady. Dowiedz się więcej jak działa szczoteczka soniczna.
Warto też wprowadzić do swoich nawyków irygator do zębów, który jest bezpiecznym i skutecznym sposobem na oczyszczanie trudno dostępnych miejsc w jamie ustnej, w tym kieszonek dziąsłowych.
Oprócz tego - pamiętaj o stosowaniu każdego dnia nici dentystycznej oraz pasty do zębów z fluorem. To najlepsza profilaktyka, która pozwoli Ci zachować zdrowe zęby i piękny, biały uśmiech.
Bibliografia:
J. Hounsome, G. Pilkington, J. Mahon, A. Boland, S. Beale, E. Kotas, T. Renton, R. Dickson, Prophylactic removal of impacted mandibular third molars: a systematic review and economic evaluation [w:] Health Technology Assessment 2020 Jun;24(30)
C. Gay-Escoda, A. Sánchez-Torres, J. Borrás-Ferreres, E. Valmaseda-Castellón, Third molar surgical difficulty scales: systematic review and preoperative assessment form [w:] Medicina Oral, Patologia Oral y Cirugia Bucal 2021 Dec 7;27(1)
M. Peñarrocha-Diago, O. Camps-Font, A. Sánchez-Torres, R. Figueiredo, M.A. Sánchez-Garcés, C. Gay-Escoda, Indications of the extraction of symptomatic impacted third molars. A systematic review [w:] Journal of Clinical and Experimental Dentistry 2021 Mar 1;13(3)
