Często wydaje nam się, że jedynym zagrożeniem dla zdrowia naszych zębów jest próchnica. Istnieje jednak grupa problemów stomatologicznych, które nie mają nic wspólnego z bakteriami, a potrafią mieć bardzo destrukcyjny wpływ na uśmiech. Jednym z najczęstszych, a zarazem najbardziej podstępnych, jest ubytek klinowy. Z tego poradnika dowiesz się, czym dokładnie jest ta zmiana, dlaczego powstaje, jak ją leczyć i – co najważniejsze – jak odpowiednio dbać o higienę jamy ustnej, by skutecznie jej unikać.
Spis treści:
- Czym jest ubytek klinowy?
- Przyczyny powstawania ubytków klinowych
- Objawy ubytku klinowego
- Leczenie ubytków klinowych
- Profilaktyka - jak zapobiegać ubytkom klinowym?
- Szczoteczka soniczna – najlepszy sprzymierzeniec higieny zębów
Czym jest ubytek klinowy?
Ubytek klinowy to uszkodzenie tkanek twardych zęba (szkliwa i zębiny), który lokalizuje się w okolicy szyjki zębowej, tuż przy granicy z dziąsłem. Nazwa doskonale oddaje specyfikę problemu, ponieważ w profilu zęba tworzy się charakterystyczne wgłębienie w kształcie klina lub litery V. Dentyści określają ten problem jako ubytek twardych tkanek zęba pochodzenia niepróchnicowego.
W przeciwieństwie do zwyczajnej próchnicy, dno takiego ubytku jest twarde, gładkie i zazwyczaj lśniące. Problem ten najczęściej dotyczy przedtrzonowców i kłów, choć może też pojawić się na każdym zębie.
Produkty powiązane
Przyczyny powstawania ubytków klinowych
Ubytki klinowe są zazwyczaj wynikiem procesów mechanicznych i przeciążeniowych. Do ich powstania dochodzi najczęściej w wyniku nałożenia się trzech głównych czynników:
- abfrakcja, czyli przeciążenia zgryzowe - gdy zęby stykają się nieprawidłowo lub działają na nie zbyt duże siły, to w okolicy szyjki zębowej dochodzi do mikrougięć korony zęba. Powstające naprężenia powodują, że szkliwo w tym miejscu zaczyna pękać i wykruszać się.
- abrazja - spowodowana jest nieprawidłowym szczotkowaniem zębów, z użyciem zbyt dużej siły. Zła technika szczotkowania polegająca na poziomym szorowaniu twardą szczoteczką działa na szkliwo jak papier ścierny.
- kwasowa erozja szkliwa - częste spożywanie kwaśnych napojów, owoców cytrusowych, soków lub cydru, zmiękcza szkliwo, czyniąc je bardziej podatnym na ścieranie.
Na powstawanie ubytków klinowych narażone są najbardziej osoby, które:
- cierpią na bruksizm - niekontrolowane zgrzytanie zębami i ich zaciskanie, np. pod wpływem stresu, to istotny czynnik powodujący uszkodzenia;
- mają wady zgryzu, powodujące nierównomierne obciążenie łuków zębowych;
- używają szczoteczek o twardym włosiu;
- czyszczą zęby stosując nieprawidłową technikę;
- mają odsłonięte szyjki zębowe (np. z powodu recesji dziąseł).
Na powstawanie ubytków klinowych i szerzej - uszkodzeń szkliwa - narażone są osoby, których dieta jest niedoborowa, cierpiące na osteoporozę. Brak ważnych składników, takich jak wapń, witamin K i D, osłabia zęby i prowadzi do demineralizacji.
Produkty powiązane
Objawy ubytku klinowego
W początkowej fazie ubytek klinowy nie daje o sobie znać i nie wywołuje objawów. Zauważalny jest jedynie jako niewielkie schodkowate wgłębienie przy dziąśle, które można wyczuć językiem. Ale naruszona struktura szkliwa staje się tym bardziej podatna na uszkodzenia. Z czasem, w miarę odsłaniania tkanek zęba (zębiny), pojawiają się uciążliwe symptomy:
- ostra nadwrażliwość na bodźce termiczne (zimne i gorące napoje/potrawy)
- ból podczas spożywania słodkich lub kwaśnych produktów
- dyskomfort, a nawet ból w trakcie rutynowego szczotkowania zębów
- w zaawansowanych stadiach widoczne stają się nieestetyczne wgłębienia, które mogą prowadzić nawet do pęknięcia lub złamania zęba
Leczenie ubytków klinowych
Metoda leczenia ubytku klinowego zależy od głębokości zmiany oraz przyczyny, która ją wywołała. Stomatolog ma do dyspozycji kilka rozwiązań:
- wypełnienie kompozytowe - najczęstsza metoda. Ubytek delikatnie się oczyszcza i uzupełnia dopasowanym estetycznie materiałem kompozytowym, czyli niczym innym jak plombą;
- korekta zgryzu - jeśli przyczyną niepróchnicowych ubytków jest wada zgryzu i wywołane nią przeciążenia - konieczne jest wyrównanie sił żucia poprzez leczenie ortodontyczne;
- szyna relaksacyjna - to metoda redukująca wpływ bruksizmu. Zakładana na noc nakładka na zęby ma za zadanie amortyzować nacisk i chronić zęby przed mikropęknięciami.
- fluoryzacja i preparaty znoszące nadwrażliwość - stosowane przy bardzo płytkich zmianach w celu wzmocnienia szkliwa.
Produkty powiązane
Profilaktyka - jak zapobiegać ubytkom klinowym?
Ubytkom klinowym można zapobiegać przede wszystkim poprzez eliminowanie szkodliwych nawyków oraz opanowanie prawidłowej techniki czyszczenia zębów.
- Jeśli używasz szczoteczki manualnej - wybieraj typ soft.
- Szczotkuj zęby wykonując ruchy okrężne na przemian z wymiatającymi.
- Nie dociskaj włosia szczoteczki do zębów i unikaj szorowania poziomego.
- W każdym przypadku warto też dbać o szkliwo. Aby było mocne i odporne na uszkodzenia należy stosować codziennie pastę do zębów z optymalną ilością fluoru. Można też sięgnąć po preparaty zawierające hydroksyapatyt - minerał, który ma właściwości wnikania w strukturę zęba i odbudowywania szkliwa.
- Miej świadomość jak kwasy wpływają na szkliwo. Jeśli spożywasz owoce lub kwaśne napoje - przepłucz po posiłku jamę ustną wodą. Nie myj zębów bezpośrednio po jedzeniu lecz odczekaj około 20-30 minut. Przez ten czas ślina zneutralizuje kwaśny odczyn, a szkliwo nie będzie już podatne na ścieranie.
Produkty powiązane
Odwiedzaj regularnie dentystę ponieważ systematyczne kontrole pozwolą wcześnie zauważyć zmiany. Dzięki temu możliwe jest zapobieganie pogłębianiu się negatywnego zjawiska oraz uniknięcie dyskomfortu i bólu.
Jeśli są takie wskazania - umów się na zabieg profesjonalnej higienizacji. W jej ramach wykonywana jest także fluoryzacja, która wzmacnia szkliwo.
Jeśli przyczyną nieprawidłowości jest wada zgryzu - podejmij leczenie ortodontyczne. Jest ono możliwe w każdym wieku! A prawidłowy zgryz to inwestycja w zdrowy i piękny uśmiech.
Szczoteczka soniczna – najlepszy sprzymierzeniec higieny zębów
W kontekście ochrony przed ubytkami klinowymi, wybór odpowiednich akcesoriów do higieny jamy ustnej ma kluczowe znaczenie. Szczoteczka soniczna jest zgodnie polecana przez dentystów jako najlepsza metoda. Nowoczesne urządzenia działające w oparciu o fale dźwiękowe są bardzo efektywne i jednocześnie niezwykle delikatne szkliwa i dziąseł.
Produkty powiązane
Oto dlaczego szczoteczka soniczna sprawdza się tu najlepiej:
- Brak mechanicznego tarcia - szczoteczka soniczna generuje drgania z wysoką częstotliwością, a technika mycia zębów polega jedynie na równomiernym przesuwaniu włosia końcówki wzdłuż łuków zębowych przy lekkim przyłożeniu.
- Czyszczenie za sprawą kawitacji - szybkie drgania w połączeniu z falami dźwiękowymi uruchamiają zjawisko powstawania mikrobąbelków z wody, pasty i śliny. Aktywna piana dociera w szczeliny międzyzębowe i okolice przydziąsłowe, usuwając skutecznie płytkę nazębną bez użycia siły fizycznej.
- Czujnik nacisku - większość nowoczesnych szczoteczek sonicznych posiada wbudowany czujnik, który zasygnalizuje, gdy zaczniesz zbyt mocno dociskać włosie do szkliwa.
Źródła:
M. Nascimento, D. Dilbone, P. Pereira, W. Duarte, S. Geraldeli, A. Delgado, Abfraction lesions: etiology, diagnosis, and treatment options [w:] Clinical, Cosmetic and Investigational Dentistry 2016 May 3;8:79
W. Eugene Roberts, Jonathan E. Mangum, Paul M. Schneider, Pathophysiology of Demineralization, Part I: Attrition, Erosion, Abfraction, and Noncarious Cervical Lesions [w:] Current Osteoporosis Reports 07 February 2022, Volume 20
P. Senna, A. Del Bel Cury, C. Rösing , Non-carious cervical lesions and occlusion: a systematic review of clinical studies [w:] Journal Oral Rehabilitation 2012 Jun;39(6)
