Taurodontyzm to termin oznaczający specyficzną budowę zęba. Zjawisko to klasyfikuje się jako cechę dysmorficzną, czyli wrodzoną wadę, która jednak nie wywołuje poważnych następstw dla zdrowia. Może stanowić natomiast wyzwanie techniczne dla stomatologa w trakcie leczenia zębów. Ten artykuł wyjaśnia na czym polega taurodontyzm.
Taurodontyzm - kompendium wiedzy
- Taurodontyzm - nietypowa anatomia
- Taurodontyzm - trudniejsza diagnostyka i leczenie
- Przyczyny taurodontyzmu
- Postępowanie w przypadku taurodontyzmu
- Taurodontyzm a higiena jamy ustnej
Taurodontyzm - nietypowa anatomia
Istotą taurodontyzmu jest inna niż zazwyczaj budowa zęba. U większości ludzi korona zęba i korzeń rozdzielają się na pewnej wysokości (miejsce to nazywamy furkacją). W przypadku taurodontyzmu komora zęba jest nienaturalnie powiększona i wydłużona w pionie, natomiast korzenie są krótsze. Dotyczy to zębów wielokorzeniowych (przedtrzonowych i trzonowców). Rzadko występuje w zębach mlecznych. Według szaunków badaczy średnia częstość występowania taurodontyzmu we współczesnych populacjach wynosi około 11,8%. Płeć nie ma statystycznie istotnego wpływu na występowanie anomalii.
Termin taurodontyzm można dosłownie przetłumaczyć jako bycze zęby (tauros – byk, odous – ząb). Wyglądem taki ząb nie różni się niczym przy powierzchownej ocenie i wydaje się normalny. Anomalia ukryta jest wewnątrz, bowiem dno komory zęba znajduje się znacznie głębiej niż u przeciętnego człowieka, co nadaje mu kształt przypominający zęby np. byka.
Co ciekawe - taurodontyzm był normalną cechą uzębienia neandertalczyków. To na drodze ewolucji nastąpiły zmiany prowadzące do wykształcenia się zębów zbudowanych tak, jak to jest u ludzi współczesnych.
Produkty powiązane
Taurodontyzm - trudniejsza diagnostyka i leczenie
Głównym problemem w przypadku taurodontyzmu nie jest ból czy estetyka, ale bardziej skomplikowana anatomia. Dla stomatologii zachowawczej leczenie pacjenta z taurodontyzmem może być trudniejsze. Duża komora zęba i bardzo nisko położone wejścia do kanałów sprawiają, że leczenie kanałowe staje się większym wyzwaniem dla dentysty i może wymagać użycia nowoczesnego sprzętu np. mikroskopu.
Taurodontyzm nie daje żadnych objawów widocznych gołym okiem. Korona zęba nad dziąsłem wygląda identycznie jak u wszystkich. Osoby z taurodontyzmem dowiadują się zwykle o swojej anomalii przypadkiem podczas rutynowych kontroli u dentysty. Nietypowa budowa zęba widoczna jest na zdjęciu RTG.
Przyczyny taurodontyzmu
Taurodontyzm jest wadą, która powstaje na etapie formowania się zęba w dzieciństwie. Do najczęstszych przyczyn należą zaburzenia rozwojowe, czyli nieprawidłowości w procesie kształtowania struktury odpowiedzialnej za kształt korzenia (tzw. pochewki Hertwiga).
Inną przyczyną mogą być uwarunkowania genetyczne - może występować jako cecha izolowana (czyli niezwiązana z chorobami) przekazywana w genach. Taurodontyzm może też być wynikiem szerszych problemów zdrowotnych wynikających np. z:
- zespołu Downa
- zespołu Williamsa
- zespołu Klinefeltera
- dysplazji ektodermalnej
Taurodontyzm jest zjawiskiem rozpoznawanym często u dzieci z rozszczepem wargi.
Produkty powiązane
Postępowanie w przypadku taurodontyzmu
Sam taurodontyzm nie wymaga leczenia, nie jest zjawiskiem wymagającym korekcji. Jeśli zęby są zdrowe, po prostu je obserwujemy, chodzimy regularnie do dentysty w ramach profilaktyki i dbamy o higienę jamy ustnej.
Zęby z taurodontyzmem wymagają szczególnej dbałości i systematycznych kontroli. Stany zapalne, które przy prawidłowej budowie zęba byłyby płytkie, w tym przypadku niosą niebezpieczeństwo szybkiego rozwoju prowadzącego do zainfekowania dużej komory zęba. Wówczas konieczne jest leczenie kanałowe, po którym ząb zostanie zachowany, ale będzie martwy.
Leczenie endodontyczne, aby było przeprowadzone w prawidłowy sposób, dla osób z taurodontyzmem najczęściej wymaga wykorzystania mikroskopu. Takie przypadki stanowią wyzwanie ze względu na:
- nietypowy kształt komory
- bardziej skomplikowane usunięcie zainfekowanej miazgi
- trudniejsze oczyszczanie dna komory zęba
Taka procedura z wykorzystaniem mikroskopu jest droższa i nie każdy gabinet jest wyposażony w tak specjalistyczny sprzęt.
Płytsze zakotwiczenie zębów z taurodontyzmem w kości szczęki lub żuchwy może być w niektórych sytuacjach wadą, a w niektórych zaletą. Gdy zachodzi konieczność ekstrakcji - zabieg jest łatwiejszy, bo korzenie są krótsze. Z kolei u pacjentów, którzy chcą skorzystać z mostów protetycznych - taka budowa zęba wiąże się z gorszą stabilnością.
Dentyści rozróżniają trzy stopnie tej anomalii:
- hipotaurodontyzm
- mezotaurodontyzm
- hipertaurodontyzm
Zaliczenie konkretnego przypadku do którejś z kategorii anomalii, pozwala na precyzyjne zaplanowanie leczenia stomatologicznego. Ma to również znaczenie w kontekście wad zgryzu, ponieważ leczenie ortodontyczne u pacjentów z taurodontyzmem jest obciążone ryzykiem resorpcji korzeni.
Taurodontyzm a higiena jamy ustnej
Codzienna dbałość o kondycję zębów jest oczywiście zawsze wskazana. Osoby, u których stwierdzono taurodontyzm, powinny mieć świadomość większego niebezpieczeństwa rozwoju próchnicy. Nieodwracalne zmiany mogą przy nietypowej budowie zębów zachodzić szybciej, niosąc zagrożenie ich utraty.
>> Sprawdź jakie są najczęstsze błędy w higienie jamy ustnej
Produkty powiązane
Jeśli chcesz podnieść poziom higieny jamy ustnej i zredukować ryzyko próchnicy i paradontozy, stosuj się do poniższych wskazówek:
- Używaj na co dzień szczoteczki sonicznej. Jej efektywność w usuwaniu osadów nazębnych jest znacznie większa. Skuteczna redukcja płytki nazębnej ma korzystny wpływ także na dziąsła, ponieważ fale dźwiękowe generowane przez szczoteczkę usuwają bakterie powodujące zapalenie dziąseł.
- Codziennie stosuj pastę do zębów z fluorem - to najlepsze preparaty, które wzmacniają szkliwo i pomagają pozbyć się bakterii próchnicotwórczych.
- Pamiętaj o czyszczeniu przestrzeni międzyzębowych! Nić dentystyczna lub flosser to najlepszy sposób na dokładne usunięcie resztek z trudno dostępnych miejsc. W wielu przypadkach przydatne mogą okazać się szczoteczki międzyzębowe.
- Zgłaszaj się na kontrolę do dentysty z taką częstotliwością, jak zalecił Ci lekarz. Wczesne wykrycie zmian to łatwiejsze i mniej kosztowne leczenie.
- Wykonuj higienizację zębów. Profesjonalne usuwanie złogów chroni przed nieświeżym oddechem i poprawia estetykę uśmiechu. W ramach procedury można wykonać także fluoryzację, która dodatkowo wzmacnia strukturę szkliwa.
- Jeśli stosowanie nici dentystycznej jest problematyczne z jakiejś przyczyny - wybierz irygator do zębów. To świetna alternatywa, która oczyszcza jamę ustną z pozostałości pokarmów, jednocześnie zapewniając delikatne działanie bez podrażnień.
Produkty powiązane
Bibliografia:
P. H. Decaup, C. Couture, M. Colin, E. Garot, Prevalence of taurodontism: meta-analysis in recent humans and evolutionary perspectives [w:] Homo: internationale Zeitschrift fur die vergleichende Forschung am Menschen 2022 Nov 9;73(1)
Yunmeng Da, Chao Wang, Le Zhang, Fuyin Wang, Haoxuan Sun, Xiaolan Ma, Xuliang Ma, Rui Li, Zhiyin Zhang, Dongzhen Li, Jing Jia, High prevalence of taurodontism in North China and its relevant factors: a retrospective cohort study [w:] Oral Radiology 2023 Apr;39(2)
J. Pach, P. A. Regulski, J. Tomczyk, J. Reymond, K. Osipowicz, I. Strużycka, Prevalence of Taurodontism in Contemporary and Historical Populations from Radom: A Biometric Analysis of Radiological Data [w:] Journal of Clinical Medicine 15 September 2023
